مهریه،عندالمطالبه يا عندالاستطاعه؟؟!

مهریه،عندالمطالبه يا عندالاستطاعه،كدام به نفع من است؟

مهریه نشانه صداقت و صمیمیت مرد نسبت به همسرش می‌باشد و سنتی پسندیده است كه پیامبراكرم(ص) نیز به آن عمل می‌كرده است.

در روزگار گذشته رسم معمول قراردادن اشیای غیرمنقول از قبیل خانه، زمین و ملك برای مهریه زنان بوده است. اما در روزگار فعلی پول و سكه جای خود را به اموال غیرمنقول برای اختصاص به مهریه زنان داده است. آن چه كه در هنگام عقد به عنوان بدهی و دِین بر گردن زوج قرار می‌گیردتا به محض مطالبه زوجه پرداخت شود، به صورت عندالمطالبه است. اما شرطی هم می‌تواند با عنوان عندالاستطاعه جزو شروط ضمن عقد باشد و دختر به اختیار می‌تواند با آن موافقت كند و آن را بپذیرد و یا مخالفت كند و نپذیرد.

حال این سوال مطرح میشود؟

مهریه، عندالمطالبه یا عندالاستطاعه؟

دكتر شیخ الاسلامی به عنوان حقوقدان عندالمطالبه بودن مهریه را در قانون مدنی این گونه تشریح می‌كند: مهریه به محض مطالبه زوجه باید پرداخت شود و به عبارتی در اصطلاح حقوقی (حال) است یعنی بدهی كه زوج به گردن گرفته و از نظر فقهی و شرعی باید بپردازد و اگر از پرداخت آن طفره رفت می‌توان از طریق بخش اجرایی ثبت و مراجع قانونی آن را وصول كرد.

وی ضمن اشاره به این كه با توجه به مهریه‌های سنگینی كه برعهده مردان گذاشته می‌شود و آنها توان پرداخت را ندارند به زندان می‌افتند، اضافه می‌كند: با این اوصاف شرط (هنگام استطاعت) عنوان شد كه پرداخت مهریه از حالت (هنگام مطالبه) به (هنگام استطاعت) تبدیل می‌شود. این حقوقدان در مورد این كه استطاعت فرد چگونه ثابت می‌شود؟ می‌افزاید: در این رابطه ملاك اموال مرد است یعنی اگر زوجه اثبات كرد كه شوهرش مالی دارد می‌تواند از او بگیرد و اگر مرد مالی نداشت و زن نتوانست در محاكم قضایی اموال و دارایی او را اثبات كند به خواسته‌اش كه گرفتن مهریه است دست نخواهد یافت.

شیخ الاسلامی در ادامه افزود: باید صبر كنیم تا آیین‌نامه‌ای مشخص در این مورد اعلام شود و نقاط مبهمی كه وجود دارد روشن و روال تشریفات آن مشخص شود تا محاكم،سازمان ثبت و سایر نهادهای مربوطه تكلیف خود را بدانند. این كه آیا مرد باید شاهدی بیاورد كه استطاعت ندارد كافی است یا مرد تنها ادعا كند كه استطاعت ندارد و زن خلاف آن را ثابت كند و … همه اینها از جمله موارد مبهم است و باید تكلیفش مشخص شود.

كارشناس حقوقی با اشاره به این كه عندالاستطاعه شدن مرد زمان ندارد و با توجه به مهریه‌های سنگین امروزی كه مردها حتی تا آخر عمر هم توان پرداخت آن را ندارند، شرطی كه گذاشته شده نه به ضرر خانم‌ها نه به نفع آقایان است ولی شرطی است كه پرداخت مهریه را واقعی می‌كند، یعنی درواقع باعث می‌شود كه به نوعی مهریه‌های بالا بی‌اعتبار شود. به عنوان مثال خانم با خودش می‌گوید بهتر است یك آپارتمان ٤٠ میلیونی را الان بگیرم اما هزار سكه مهریه نكنم چرا كه استطاعت فعلی مرد همین آپارتمان است ولی هزارسكه را نمی‌توان گفت كه چه زمانی استطاعت پرداختش را پیدا خواهد كرد.

او می‌گوید: این قضیه از این بابت كه می‌تواند مهریه‌ها را واقعی و به رقم نقد تبدیل كند یعنی مالی همان جا به زن تعلق می‌گیرد نه این كه پرداخت آن به استطاعت داشتن مرد موكول شود مفید است . این حقوقدان علاوه‌بر محاسن قراردادن شرط عندالاستطاعه، معایب آن را نیز این گونه بیان می‌كند كه اثبات استطاعت مرد كار سختی است و در صورتی كه مرد زرنگی كند و اموالش را به نام خودش نكند و یا استطاعتش را مخفی كند، تا آخر عمر ممكن است مهریه پرداخت نشود. او با اشاره به افزایش پرونده‌های زیادی كه در مورد پرداخت مهریه در مراجع وجود دارد و عده زیادی از آقایان به خاطر بدهی مهریه همسران خود به زندان رفته‌اند می‌گوید: با گذاشتن این شرط شاید هدف زندان‌زدایی داشته‌اند كه افراد به خاطر بدهی مهریه زندان نروند و هدف دیگر نیز واقعی كردن مهریه بوده است كه خانم‌ها به دریافت مهریه‌های زیاد خیلی امید نداشته باشند. البته زمانی كه این شرط هم مطرح نبود خانم‌ها خیلی كم مهریه‌شان را وصول می‌كردند .

وی در ادامه می ‌فزاید: سازمان ثبت در آیین‌نامه‌ای مشخص با اطلاع‌رسانی دقیق به زوج و زوجه می‌تواند آنها را متوجه این قضیه كند كه شروط را با دقت و توجه به آن امضاء كنند چرا كه اطلاع‌رسانی دقیق قانون ضروری است تا مشكلی پیش نیاید. به عقیده او این شرط نباید باعث نگرانی شود چرا كه باعث واقعی شدن مهریه‌ها می‌شود و زن می‌داند كه مبلغ بالای مهریه را به زودی دریافت نمی‌كند.

او با اشاره به این كه مهریه وقتی مطالبه می‌شود كه در خانواده اختلافی به وجود آمده باشد بنابراین مردها از پرداخت آن طفره می‌روند و خانم‌ها تنها می‌توانند شوهرشان را به زندان بفرستند اما وقتی استطاعت مطرح می‌شود فقط باید استطاعت مرد اثبات شود و او به زندان نمی‌رود، عملاً اتفاق خاصی نمی‌افتد و به نظر من با درنظرگرفتن شرط عندالاستطاعه نه مردها امتیاز بیشتری دارند و نه زن‌ها دچار مشكل می‌شوند. فاطمه بداغی نماینده شورای فرهنگی اجتماعی زنان در قوه قضاییه نیز این مورد را شرطی خاص كه باعث نگرانی زنان شود نمی‌داند و بیشتر بر روی فرهنگ‌سازی برای ازدواج و آگاهی دختران و پسران جامعه تأكید دارد. وی در گفت وگو با خبرنگار ما ضمن تأكید بر این مطلب كه زنان نباید مهریه‌های زیاد مطالبه كنند و مردان هم باید پرداخت آن را دِین خود بدانند، می‌گوید: مطلبی كه وجود دارد این است كه عندالاستطاعه شدن مهر آن را در ابهام قرار می‌دهد كه چه زمانی استطاعت پرداخت آن وجود دارد؟ باید نقاط مبهم آن روشن شود و علاوه‌بر این شرطی است كه طرفین در انتخاب و قبول یا رد آن مختار هستند. در مورد عندالاستطاعه در شروط ضمن عقد، دبیركل جامعه حضرت زینب(س) در گفت وگو با ایلنا می‌گوید: پرداخت مهریه با انجام عقد واجب می‌شود و مرد باید آن را بپردازد اما نكته مهم این است كه اگر مردی دِین نداشته باشد و نخواهد براساس حكم شرع مهریه را پرداخت كند، به هیچ عنوان زیر بار پرداخت مهریه نمی‌رود و به شیوه‌های گوناگون از پرداخت آن طفره خواهد رفت. بهروزی می‌افزاید: تجربه نشان داده است مردانی كه قصد پرداخت مهریه را ندارند حتی به زندان هم می‌روند اما از پرداخت مهریه امتناع می‌كنند. وی ادامه می دهد: زندان رفتن مرد برای زن مهریه نمی‌شود بنابراین بهتر است با اضافه كردن این شرط، حداقل استطاعت مالی مردان برای پرداخت مهریه زنان تعیین شود. او با مثبت خواندن این شرط می‌گوید: حداقل تكلیف زن و شوهر از ابتدا مشخص می‌شود و دغدغه خاطری از بابت پرداخت مهریه وجود نخواهد داشت.

معاون پژوهشی مركز مطالعات و پژوهش‌های جمعیتی آسیا و اقیانوسیه در گفت وگو با فارس در خصوص اضافه كردن ٢ بند (مهریه به صورت عندالمطالبه) و یا (مهریه به صورت عندالاستطاعه) گفت: با توجه به این كه در حال حاضر در جامعه رقم اختصاص یافته به مهریه‌ها به صورت تصاعدی بالا می‌رود، افزودن این ٢ بند به شرایط ضمن عقد می‌تواند در حل بسیاری از مشكلات پیش نیامده مثمرثمر باشد. معاون پژوهشی مركز مطالعات و پژوهش‌های جمعیتی آسیا و اقیانوسیه افزود: افزودن این ٢ بند می‌تواند در انتظام بخشیدن به پایه‌های زندگی یك زوج تأثیر بگذارد و تنش‌های موجود در زندگی را كمتر كند .

مهریه،عندالمطالبه يا عندالاستطاعه| رسیدگی به امور خانواده با وکیل پایه یک دادگستری تهران

مهریه،عندالمطالبه يا عندالاستطاعه| رسیدگی به امور خانواده با وکیل پایه یک دادگستری تهران

مشاوره حقوقی رایگان و آنلاین

وکیل پایه یک دادگستری تهران 

دعاوی کیفری 

وکیل ملکی 

وکیل طلاق 

وکیل مواد مخدر 

بازدید: 23